Вести

SVETI ARHIJEREJSKI SABOR SRPSKE PRAVOSLAVNE CRKVE

Saopstenje sa redovnog zasedanja Svetog Arhijerejskog Sabora Srpske Pravoslavne Crkve odrzanog u Beogradu od 23. maja do 4. juna 1997. godine

+++

U Patrijarsijskom dvoru u Beogradu, pod predsednistvom Njegove Svetosti Patrijarha srpskog g. Pavla, odrzano je, od 23. maja do 4. juna 1997. godine, redovno zasedanje Svetog Arhijerejskog Sabora Srpske Pravoslavne Crkve. U radu Sabora uzeli su ucesce svi arhijereji Srpske Pravoslavne Crkve osim mitropolita novogracanickog g. Irineja i episkopa kanadskog g. Georgija.

Clanovi Sabora su radili sa punom svescu o svojoj pastirskoj odgovornosti u ovako teskom vremenu, ispunjenom velikim nevoljama, izazovima i neizvesnoscu. Uzasavajuce duhovne i materijalne posledice rata u oblastima u kojima je srpski pravoslavni narod vekovima ziveo i stvarao, smrt tolikih ljudskih bica na svim zaracenim stranama, bolest dusa i tela, izgoni i izbeglistvo stotina hiljada ljudi, beda i oskudica, raseljavanje u daleke zemlje, patnje i muke svih, a narocito dece zrtava rata, – sve su to samo neka od obelezja nasih dana, prouzrokovana nasom najnovijom istorijskom Golgotom. Sa druge strane, raspad osnovnih ljudskih i moralnih vrednosti; opsta duhovna klonulost i raslabljenost; bezobzirnost u utakmici sticanja po svaku cenu, pa i po cenu „sramnog dobitka“; duh takozvanog potrosackog drustva; kriminal kao rak-rana citavog narodnog organizma; razvrat; duboka ugrozenost svetinje porodicnog zivota; vapijuce zlo cedomorstva i „bele kuge“; porast broja samoubica; sirenje droge medju omladinom, pa i decom; najezda svakovrsnih sekti, okultnih, magijskih i parareligijskih pokreta, ukljucujuci i otvoreni satanizam sa njegovim „kultom“ orgija i ubistava; duboka podeljenost, nesloga i netrpeljivost; svakojake zloupotrebe i manipulacije; beznadje; obesvecenje javne reci, kao i pojma licne casti i opsteg dobra i dostojanstva… – sve je to zalosna osobina nase stvarnosti i citavog danasnjeg civilizovanog sveta i njegovog „novog poretka“, uoci treceg hiljadugodista od Rodjenja Spasitelja i Nade sveta, Gospoda Isusa Hrista.

Istovremeno, medjutim, i u nasoj i u sveopstoj Golgoti danasnjice pokazuju se i mnogi radosni i utesni predznaci vaskrsenja: zapaza se kod mnogih pravo duhovno budjenje, povratak veri i zelja za punim blagodatnim i podviznickim zivotom u Crkvi, trezvenija samosvest i svest o potrebi istinskog mira i pomirenja, kako medju nama samima tako i sa drugima, znaci pokajanja i moralne obnove… Zato clanovi Sabora sa nepokolebivom nadom gledaju na dolazeci veliki jubilej pravoslavnog i svehriscanskog sveta, drugu hiljadugodisnjicu od Rodjenja Spasitelja, i sa ocinskom ljubavlju pozivaju ukupno svestenstvo, monastvo i verni narod nase svete Crkve na revnost u veri i duhovnom delanju, na slogu i ljubav, na pokajanje i podvig zivota po Jevandjelju Hristovom, na put pravde i istine, u slobodi dece Bozje kojom nas je Hristos Gospod zanavek oslobodio.

Sa duznom molitvenom sabranoscu, paznjom i sastradalnom ljubavlju prema svojoj duhovnoj deci i prema svakom ljudskom bicu Sabor se podrobno upoznao sa stanjem i problemima na citavom podrucju nase Svetosavske Crkve – u srpskim zemljama, u drzavama stvorenim na razvalinama prethodne Jugoslavije i u dijaspori sirom sveta – i doneo odluke koje ce doprineti oporavku, a zatim i unapredjivanju zivota i misije nase Crkve.

U tom okviru posebna paznja je poklonjena nasim tesko postradalim eparhijama u danasnjoj Republici Hrvatskoj i u bivsoj Bosni i Hercegovini, Sabor se svom snagom zalaze za povratak svih prognanika i izbeglica koji zele da se vrate u svoj zavicaj i za njihov slobodan i miran zivot i apeluje na svet da u tome pomogne. Sabor posebno trazi da se omoguci povratak i zaista nesmetana pastirska delatnost episkopima, svestenicima i monasima Srpske Pravoslavne Crkve, kao i da se spreci dalje skrnavljenje i rusenje nasih tamosnjih svetinja.

Isto tako, Sabor trazi punu slobodu kretanja i delanja naseg svestenstva u Muslimansko‡hrvatskoj federaciji, kao i nesmetani boravak episkopa zvornicko‡tuzlanskog g. Vasilija u njegovoj rezidenciji u gradu Tuzli. Sabor istovremeno uvazava potrebu i pravo Rimokatolicke Crkve i Islamske zajednice da njihovi svestenici i verski sluzbenici dolaze u Republiku Srpsku i tamo vrse svoju sluzbu.

Posebnu brigu sveti Sabor je posvetio problemima Eparhije osecko-poljske i baranjske i naseg naroda u Sremsko-baranjskoj oblasti posle najnovijeg politickog razvoja dogadjaja. Sabor apeluje da se obezbedi ostanak i opstanak srpskog naroda na ovom podrucju i slobodno delovanje episkopa i svestenstva.

Sabor poziva svestenstvo i narod, kao i merodavne drzavne ustanove i sve ljude dobre volje, da i duhovno i materijalno, sa ljubavlju i razumevanjem, i dalje pomazu svim prognanicima i izbeglicama koji nemaju kuda da se vrate ili ne mogu da se vrate, a zive u bedi i napustenosti.

Sa zaloscu je Sabor primio vest da je nedavno srusena crkva Sv. Nikole iz 15. veka, sa divnim freskama, u Trijebnju u Dubravama u Hercegovini (pod hrvatskom kontrolom), kao i izvestaje o napadima na Srbe povratnike u okolini Kostajnice i Plaskog.

Sabor je zabrinut zbog krajnje nepovoljnog polozaja i obespravljenosti Srpske Pravoslavne Crkve u danasnjoj Republici Makedoniji, jedinoj drzavi u svetu u koju ne mogu uci episkopi Srpske Pravoslavne Crkve, cak ni kada su americki drzavljani, i u kojoj je sudskom presudom zabranjena pastirska delatnost njenim svestenicima. Osobito bolnu ranu na telu nase Crkve stvorio je raskol i nekanonsko proglasenje autokefalije Crkve u Makedoniji. Radi sto delotvornijeg staranja o svestenicima i vernicima u Republici Makedoniji koji su ostali u jedinstvu sa nasom Patrijarsijom i radi daljeg dijaloga u cilju isceljenja rane raskola, Njegova Svetost Patrijarh srpski g. Pavle prihvatio se da bude administrator eparhija skopske, zletovsko-strumicke i ohridsko-bitoljske. Sabor je prethodno prihvatio ostavku dosadasnjeg administratora episkopa vranjskog g. Pahomija, zahvalivsi mu za ulozeni trud.

Sabor sa blagodarnoscu Bogu pozdravlja sve napore ucinjene za sredjivanje prilika u srpskoj pravoslavnoj crkvenoj opstini u Parizu i raduje se skorom uspostavljanju njenog normalnog zivota i rada. Episkopu zapadnoevropskom g. Damaskinu Sabor je uvazio molbu da mu se da jednogodisnje odsustvo iz Eparhije, a za njegovog zamenika u eparhijskim poslovima izabrao je episkopa australijsko-novozelandskog g. Luku.

Sabor je prihvatio izvestaje episkopskih saveta eparhija Srpske Pravoslavne Crkve iz SAD i Kanade o pripremanju zajednickog Ustava i punog administrativnog jedinstva posle vec postignutog evharistijskog i kanonskog jedinstva i pozvao sve koji se trude na ovom svetom delu da ga u sto skorijem roku i okoncaju, na slavu Bozju, na radost citave Crkve, na dobro srpskog naroda i na korist mnogih dusa.

Svestrano je razmatrano goruce pitanje reorganizacije i poboljsanja stanja u crkvenoj prosveti uopste i u bogoslovskim skolama svih stupnjeva posebno. U tom cilju odredjena je i posebna radna komisija Sabora sa zadatkom da pripremi sve sto je potrebno za vanredno zasedanje Sabora u toku ove godine, na kojem ce se raspravljati iskljucivo o crkveno-prosvetnoj problematici.

Jedan od najvaznijih vidova crkveno-prosvetnog i prosvetiteljskog delovanja jeste i vaspitavanje dece, mladih i odraslih u pravoslavnoj veri. Stoga Sabor ocekuje da ce se, u daljem dijalogu sa nadleznim drzavnim organima, postici saglasnost za sto skorije uvodjenje verskog vaspitanja u skole u SR Jugoslaviji, posebno kada se imaju u vidu blagotvorni plodovi veronauke u skolama Republike Srpske.

Sa duznom paznjom razmotrena su i pitanja materijalne prirode i obezbedjivanja sredstava za redovnu misiju Crkve, pogotovu s obzirom na veliku angazovanost nase Crkve u pruzanju pomoci zrtvama rata, izbeglicama i sirocadi, preko dobrotvornog fonda „Covekoljublje“, eparhijskih sluzbi, Kol� srpskih sestara, i u okviru delovanja crkvenih jedinica uopste. Radi normalizacije zivota i punog ostvarivanja duhovne misije Srpske Pravoslavne Crkve, kao i njenog daljeg angazovanja na polju pruzanja socijalne i humanitarne pomoci ugrozenima i potrebitima, Sabor ocekuje skori nastavak dijaloga sa najvisim predstavnicima Srbije i Crne Gore i sa predstavnicima novoformiranih drzava na tlu negdasnje Jugoslavije, o vracanju oduzete crkvene imovine i o pravednoj nadoknadi za ono sto se ne moze vratiti. U vezi sa materijalnim problemima konstatovana je i potreba da se bolje resi pitanje socijalnog i penzijskog osiguranja svestenstva i drugih lica u sluzbi Srpske Pravoslavne Crkve.

Radi duhovnih potreba svojih mnogobrojnih vernika koji danas zive i rade u Rusiji, Ukrajini i drugim zemljama bivseg Sovjetskog Saveza i radi sto plodnije saradnje sa sestrinskom Ruskom Pravoslavnom Crkvom, Sabor odlucuje da ubrza primenu vec postignutog nacelnog dogovora o otvaranju Podvorja nase Crkve u Moskvi. Radi sto tesnje saradnje sa svetom Jerusalimskom Patrijarsijom, najstarijom Pravoslavnom i Hriscanskom Crkvom, i radi pruzanja pomoci poklonicima koji odlaze u Svetu Zemlju, nasa Crkva ce se, takodje po odluci ovogodisnjeg Sabora, obratiti Jerusalimskoj Patrijarsiji sa molbom da se i u Jerusalimu otvori podvorje ili metoh koji bi bio na usluzi svestenicima, monasima, monahinjama i vernicima nase Crkve koji odlaze da se poklone svetim mestima.

Sabor nije telo koje odlucuje o obliku vladavine, ali se, iz moralnih razloga, zalaze za pravo prestolonaslednika Aleksandra i ostalih clanova porodice Karadjordjevic na srpsko i jugoslovensko drzavljanstvo, imovinu i ocevinu.

Sabor konstatuje postojanje krize u dijalogu Pravoslavnih Crkava sa inoslavnim Crkvama, do koje je doslo zbog prozelitizma na stetu Pravoslavlja i iz drugih razloga, kao i krizu ekumenskog pokreta uopste. Pritom je nasa Crkva, kao i sve pomesne Pravoslavne Crkve, zbog vernosti Jevandjelju uvek otvorena za dijalog sa inoslavnim hriscanima i cini sve sto je u njenoj moci u opstim naporima za zblizenje medju svima koji veruju u Hrista i za vaspostavljanje jedinstva medju hriscanima. Stoga Sabor, motivisan sustinskim eklisioloskim razlozima i pastirskom odgovornoscu, odlucuje da svoj stav prema ekumenskom pokretu i daljem ucescu u Svetskom Savetu Crkava i u drugim ekumenskim organizacijama dostavi Vaseljenskoj Patrijarsiji i ostalim sestrinskim Pravoslavnim Crkvama i zatrazi da se sazove svepravoslavno savetovanje po ovom pitanju, u duhu pravoslavnih nacela sabornosti i jedinstva.

Za vreme trajanja rada Sabora Njegova Svetost Patrijarh je primio drzavnog sekretara SAD, gospodju Madlen Olbrajt i, posle razgovora, urucio joj predstavku sa iznetim gledistem Sabora na goruca pitanja Srpske Crkve i srpskog naroda.

Izabrana su dvojica novih clanova Svetog Arhijerejskog Sinoda umesto Mitropolita dabrobosanskog g. Nikolaja i episkopa zickog g. Stefana kojima je istekao mandat. U novom mandatnom periodu Sveti Sinod ce, pod predsednistvom NJegove Svetosti Patrijarha, funkcionisati u sledecem sastavu: episkopi sumadijski g. Sava, niski g. Irinej, rasko-prizrenski g. Artemije i branicevski g. Ignjatije. Clanovi-zamenici su mitropolit dabrobosanski g. Nikolaj i episkop zicki g. Stefan.

izvor: web arhiva spc.yu iz 1997 godine

 pripremio S.Marjanović